„Promowanie i ochrona dziedzictwa przyrodniczego na obszarach rzecznych i terenach przybrzeżnych miast partnerskich Rzeszowa i Łucka”

Nr mikroprojektu: PLBU.01.02.00-UA-1085/20

Program: Program Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020 w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa

Lider projektu: Komitet Wykonawczy Rady Miasta Łucka, ul. Bohdana Chmielnickiego 19, 43025 Łuck, Ukraina

Partner projektu: Gmina Miasto Rzeszów, Rynek 1, 35-064 Rzeszów

Wartość całkowita projektu: 61 700,00 EUR

Wartość dofinansowania: 55 530,00 EUR

Wartość zadań Gminy Miasto Rzeszów: 29 670,00 EUR (ok. 133 515,00 zł)

Termin realizacji: 01.09.2021 - 31.08.2022

Cel ogólny projektu: zwiększenie atrakcyjności turystycznej Rzeszowa i Łucka poprzez ochronę i promocję zasobów naturalnego dziedzictwa obszarów rzecznych i obszarów do nich przyległych.

Cele szczegółowe projektu:

• Poprawa infrastruktury zasobów naturalnego dziedzictwa w Łucku i w Rzeszowie.
• Zwiększenie kompetencji władz lokalnych w obszarze promowania i ochrony zasobów dziedzictwa naturalnego.
• Promowanie zasobów dziedzictwa naturalnego Łucka i Rzeszowa wśród ich mieszkańców i turystów.

Opis projektu: Projekt skupia się na wykorzystaniu ukrytego i do tej pory mało eksponowanego dziedzictwa naturalnego obszarów rzecznych i terenów do nich przyległych w Rzeszowie i w Łucku (Ukraina). Oba miasta posiadają w tym zakresie podobny potencjał jednocześnie mierząc się z podobnymi wyzwaniami i problemami.

Bogactwo zasobów dziedzictwa naturalnego Rzeszowa i Łucka w znaczącej mierze skupia się wokół terenów nadbrzeżnych Wisłoka (w Rzeszowie) i Styru (w Łucku). Rzeki te, stanowiące nierozłączny element dziedzictwa naturalnego i wpisujące się w miejski krajobraz, na przestrzeni lat wielokrotnie były modyfikowane i podejmowano liczne inicjatywy w kierunku ich zagospodarowania; nadal odgrywają znaczącą rolę w życiu i funkcjonowaniu miast i ich mieszkańców.

Promowanie i ochrona terenów przybrzeżnych Rzeszowa i Łucka, przyczyni się do podkreślenia ich funkcji: estetycznej, edukacyjnej i rekreacyjnej. Głównym zadaniem Rzeszowa (jako partnera projektu) będzie stworzenie w pobliżu rzeki Wisłoka dwóch łąk kwietnych oraz oznakowanie ich QR kodami. Łuck (jako lider projektu) zaplanował wybudowanie molo na rzece Styr oraz oznakowanie QR kodami najcenniejszych zasobów dziedzictwa naturalnego.

Nadrzędnym celem podejmowanych w ramach projektu działań jest zwiększenie atrakcyjności turystycznej Rzeszowa i Łucka poprzez promocję i ochronę dziedzictwa przyrodniczego miejskich rzek i terenów nadbrzeżnych. Projekt przewiduje rozszerzenie współpracy transgranicznej partnerów projektu poprzez uczestnictwo ich przedstawicieli w wizycie studyjnej w Rzeszowie, wymianę doświadczeń w zakresie ochrony środowiska naturalnego, dzielenie się najlepszymi praktykami w  tym zakresie, szkolenia.

Zakres rzeczowy projektu:

• Poprawa infrastruktury dziedzictwa przyrodniczego Rzeszowa i Łucka
• Modernizacja i wyposażenie molo na rzece Styr w Łucku oraz utworzenie 2 łąk kwietnych w rejonie nadbrzeża Wisłoka.
• Promowanie miejskiego dziedzictwa przyrodniczego Łucka i Rzeszowa wśród mieszkańców i turystów.
• Podniesienie kompetencji specjalistów odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa przyrodniczego, planowanie przestrzenne i rozwój turystyki w Łucku.

Zadania zrealizowane przez Rzeszów:

Założenie łąk kwietnych - październik 2021 r.

W ramach projektu w październiku 2021 r. zostały założone nowe łąki kwietne o łącznej  powierzchni 400 m2. Pierwsza łąka o powierzchni 200 m2 została założona na terenie Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie, a druga o powierzchni 200 m2 w okolicach rezerwatu przyrody Lisia Góra.

Założenie łąki kwietnej obejmowało kolejno takie czynności jak: zdjęcie darni, spulchnienie wierzchniej warstwy gleby, dowóz ziemi i jej rozplantowanie, nawożenie, wysiew mieszanki, wałowanie i podlewanie. Mieszanka nasion użytych do siewu zawierała gatunki roślin jednorocznych, dwuletnich i wieloletnich, zapewniających długi okres kwitnienia. Dodatkowo w każdej lokalizacji zostały umieszczone tabliczki informacyjne z nazwą projektu i informacją o dofinansowaniu, które zawierają kody QR przenoszące do podstrony projektu, gdzie można znaleźć dodatkowe informacje o działaniach projektowych.

Założone łąki kwietne powstały dla zachowania i wzbogacenia bioróżnorodności flory i fauny miasta Rzeszowa. Stanowią ostoję dla ponad 30 gatunków roślin jednorocznych i wieloletnich oraz są bazą pokarmową dla owadów, ptaków, gadów i drobnych ssaków. Dają one także możliwość bliższego obcowania z naturą, poznania rzadkich gatunków roślin. Zioła, pachnące i kolorowe kwiaty, brzęczące owady, śpiewające patki stanowią źródło bogatych wrażeń estetycznych, sensorycznych i terapeutycznych. Na naszych łąkach kwietnych rosną m.in.: mak polny, chaber bławatek, złocień właściwy, koniczyna łąkowa, naparstnica, maciejka, czarnuszka, onętek, nagietek i wiele innych gatunków.

fot. Augustyn-foto team

Edukacyjno-informacyjne zajęcia w rzeszowskich przedszkolach – kwiecień/maj 2022 r.

W maju br. w ramach realizowanego projektu: „Promowanie i ochrona dziedzictwa przyrodniczego na obszarach rzecznych i terenach przybrzeżnych miast partnerskich Rzeszowa i Łucka”, w 10 rzeszowskich przedszkolach przeprowadzono cykl zajęć informacyjno-edukacyjnych. Zajęcia zostały przeprowadzone w formie teatru i zabaw dla dzieci a ich celem było upowszechnianie zasobów dziedzictwa przyrodniczego Rzeszowa i budowanie proekologicznych postaw.

Wszystkie zajęcia dla dzieci dostępne były bezpłatnie i odbywały się w dniach i w godzinach funkcjonowania przedszkoli. Łącznie w zajęciach wzięło udział ponad 1000 przedszkolaków.

Zakres tematyczny zajęć obejmował następujące zagadnienia:

• Rola i znaczenie ekosystemów miejskich w budowaniu świadomości ekologicznej dzieci.
• Pozytywny wpływ tworzenia łąk kwietnych w Rzeszowie nad Wisłokiem.
• Zasoby i znaczenie rezerwatu Lisia Góra.
• Obszary chronione Natura 2000 w Rzeszowie.
• Promowania postaw proekologicznych: m.in.: nie śmiecę – segreguje śmieci, oszczędzam wodę, oszczędzam energie.

Działanie to szczególnie wpisuje się w tematykę projektu, który skupia się na wykorzystaniu ukrytego i do tej pory mało eksponowanego dziedzictwa naturalnego obszarów rzecznych i terenów do nich przyległych w Rzeszowie i w Łucku (Ukraina). Oba miasta posiadają w tym zakresie podobny potencjał jednocześnie mierząc się z podobnymi wyzwaniami i problemami.

Nadrzędnym celem podejmowanych w ramach projektu działań jest zwiększenie atrakcyjności turystycznej Rzeszowa i Łucka poprzez promocję i ochronę dziedzictwa przyrodniczego miejskich rzek i terenów nadbrzeżnych. Projekt przewiduje rozszerzenie współpracy transgranicznej partnerów projektu poprzez uczestnictwo ich przedstawicieli w wizycie studyjnej w Rzeszowie, wymianę doświadczeń w zakresie ochrony środowiska naturalnego, dzielenie się najlepszymi praktykami w  tym zakresie, szkolenia.

Wizyta studyjna w Rzeszowie - 26-28 października 2022 r.

W dniach 26-28 października 2022 r. 15-osobowa delegacja z Łucka gościła w Rzeszowie w wizycie studyjnej realizowanej w ramach projektu „Promowanie i ochrona dziedzictwa przyrodniczego na obszarach rzecznych i terenach przybrzeżnych miast partnerskich Rzeszowa i Łucka” współfinansowanego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020.

Uczestnicy wizyty studyjnej zostali przywitani 26 października przez przedstawicieli Urzędu Miasta Rzeszowa oraz Zarządu Zieleni Miejskiej podczas uroczystej kolacji w restauracji Browar Manufaktura.

27 października w Urban Labie przy ul. 3 Maja 13 pierwszy dzień wykładów eksperckich rozpoczęła Zastępca Prezydenta Miasta Rzeszowa Pani Krystyna Stachowska, która przywitała zgromadzonych gości. Kolejno prezentacje na temat Rzeszowa oraz Bioróżnorodności w Rzeszowie przeprowadził Dyrektor Wydziału Marki Miasta, Współpracy Gospodarczej i Turystyki Pan Kamil Czyż oraz Dyrektor Zarządu Zieleni Miejskiej Pani Aleksandra Wąsowicz Duch. Następnie Kierownik Referatu ds. Ekologii Urzędu Miasta Łucka Pani Oksana Lysak wygłosiła prezentację pt. „Rzeki i nabrzeża Łucka jako naturalne dziedzictwo miasta i środki dla jego zachowania”.

Po przedstawieniu realizowanych przez miasta partnerskie działań rozpoczęły się wykłady eksperckie. Jako pierwszy głos zabrał dr. inż. Paweł Wolański z Instytutu Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska Uniwersytetu Rzeszowskiego, który przybliżył uczestnikom wizyty studyjnej temat łąk kwietnych - rodzaje łąk kwietnych, jak założyć łąkę kwietną, funkcje łąk kwietnych w miastach, edukacyjny wymiar łąk, walory zdrowotne łąk kwietnych oraz aspekty społeczne łąk kwietnych. Po krótkiej przerwie kawowej wykład wygłosiła dr inż. Marta Pisarek z Instytutu Zdrowia i Gospodarki Karpackiej Państwowej Uczelni w Krośnie. Pani Pisarek zaprezentowała swoje spostrzeżenia na temat terenów nad rzeką Wisłok w wykładzie pt. „Inwentaryzacja ciągów pieszych oraz tras rowerowych i biegowych wzdłuż Wisłoka w kontekście promowania i ochrony dziedzictwa przyrodniczego”.

Po przerwie obiadowej uczestnicy wizyty studyjnej udali się na tereny rekreacyjne nad rzeką Wisłok, gdzie pracownicy Zarządu Zieleni Miejskiej pokazali realizowane w Rzeszowie działania w Parku Kultury i Wypoczynku oraz na terenie Rezerwatu Lisia Góra takie jak m.in. ścieżki piesze, biegowe i rowerowe, pumptrack, trzmielowsiko, psi park, dirtpark, skatepark, snowpark, sensoryczny plac zabaw czy sad owocowy. Uczestnicy wizyty studyjnej wykazali również zainteresowanie procesem odmulania zalewu. Pracownicy Zarządu Zieleni Miejskich opowiadali o realizacji wspomnianych inwestycji, jak również o bieżącym utrzymaniu terenów zielonych, problemach z jakimi się mierzą, sposobach finansowania oraz planach na przyszłość.

Ostatni dzień wizyty studyjnej (28 października) rozpoczął się prezentacją Kierownik Wydziału Pozyskiwania Funduszy Pani Agnieszki Tomaki, która w głównej mierze przedstawiła wpływ środków pozyskanych z źródeł zewnętrznych na rozwój Rzeszowa. Ważnym elementem prezentacji było pokazanie uczestnikom wizyty studyjnej programu Interreg NEXT Polska-Ukraina 2021-2027 i ukazanie możliwości przyszłej współpracy Łucka i Rzeszowa w pozyskiwaniu środków zewnętrznych.

Wykład ekspercki na temat Ochrony Przyrody w Rzeszowie wygłosił dr. Łukasz Lis z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Przybliżył on zasady ochrony przyrody w Polsce jak również opowiedział o genezie i funkcjonowaniu europejskiego programu Natura 2000. Wizytę studyjną zakończył wykład Pana Rafała Szeli ze stowarzyszenia Tak dla Pszczół, który przedstawił jak zrealizowano w Rzeszowie projekt Trzmielowiska zgłoszonego do realizacji przez mieszkańców, w ramach Akceleracji Rzeszów to MY prowadzonych przez Rzeszowski Urban Lab w 2021 r. Wykłady obydwu panów zostały zakończone panelami dyskusyjnymi.

Film promujący projekt – listopad 2022 r.

Rzeszów odpowiedzialny był również za stworzenia filmu promującego projekt oraz naturalne zasoby dziedzictwa przyrodniczego Rzeszowa i Łucka.

Pełna wersja filmu dostępna jest na stronie:

https://www.erzeszow.pl/pl/47-marka-miasta/40190-promowanie-i-ochrona-dziedzictwa-przyrodniczego-na-obszarach-rzecznych-i-terenach-przybrzeznych-miast-partnerskich-rzeszowa-i-lucka.html

Efekty realizacji projektu:

• Zwiększenie atrakcyjności turystycznej Rzeszowa i Łucka dla mieszkańców miast oraz ogółu ludności obszaru przygranicznego,
• Poprawa sytuacji społeczno-gospodarczej Rzeszowa i Łucka poprzez zwiększenie różnorodności oferty turystycznej miast,
• Stworzenie nowych możliwości aktywnego wypoczynku dla mieszkańców,
• Podniesienie świadomości nt. dziedzictwa przyrodniczego wśród okolicznych dzieci i młodzieży,
• Zwiększenie efektywności i promowanie ochrony dziedzictwa przyrodniczego Rzeszowa i Łucka
• Poprawa stanu środowiska naturalnego Rzeszowa i Łucka.