Środowisko naturalne i przyroda w Rzeszowie

 

Rzeka Wisłok
Rzeka Wisłok jest największym lewobrzeżnym dopływem Sanu, o całkowitej powierzchni dorzecza 3 540 km2 i długości 220 km, jedną z najważniejszych rzek Podkarpacia. Bierze swój początek z góry Kanasiówka (823 m n.p.m.) w Beskidzie Niskim na granicy ze Słowacją. Na obszarze miasta rzeka Wisłok przyjmuje następujące dopływy:
prawobrzeżne: Strug, Czekaj, Młynówka,
lewobrzeżne: Rudka, Mikośka, Przyrwa.
 
Zapora na rzece Wisłok
Na Moście Karpackim, w ciągu ulicy Powstańców Warszawy, znajduje się stopień wodny. Podstawowe funkcje dla jakich został wybudowany w 1974 to:
1. Pobór wody dla:
- wodociągu komunalnego miasta Rzeszów
- wody technologicznej i chłodniczej dla WSK- PZL Rzeszów.
2. Powstanie atrakcyjnych terenów rekreacyjno- sportowych przyciągających mieszkańców miasta i turystów.
3. Zabezpieczenie przed wodami powodziowymi.
4. Przeprawa mostowa łącząca dwie części miasta.
 
Mała Elektrownia Wodna
Na Zaporze w  Rzeszowie budowana jest Mała Elektrownia Wodna o mocy ok. 0,6 MW. Inwestycją towarzyszącą elektrowni jest nowoczesna przepławka zapewniająca swobodną migrację ryb zasiedlających rzekę powyżej i poniżej zapory.
 
Zalew rzeszowski
Zbiornik wodny Rzeszów powstał po wybudowaniu stopnia wodnego i spiętrzeniu wody rzeki Wisłok na jazie do ok. 200 m. n.p.m.
Po kilkunastu latach eksploatacji na skutek zamulenia, lustro wody zbiornika zmniejszyło się o ponad połowę. Obecnie powierzchnia Zalewu wynosi ok. 40 ha.
Bezpośrednie otoczenie Zalewu stanowią w dużej części niezagospodarowane użytki zielone i pola uprawne oraz rozproszone zabudowania. Stała erozja tych terenów oraz akumulacja namułu i materiału skalnego nanoszonego przez rzekę powodowała tworzenie się wysp i łach żwirowo-mulistych a w konsekwencji wypłycanie i zamulanie zbiornika. O ile z dolnej części zbiornika były okresowo usuwane, to górna część została praktycznie bez żadnej ingerencji.
 
Złoża wód mineralnych
Zakład Wodolecznictwa i Rehabilitacji w Rzeszowie to inwestycja miasta, współfinansowana ze środków Unii Europejskiej. Powstał w piwnicach Szpitala Miejskiego im. Jana Pawła II w Rzeszowie, przy ul. Rycerskiej. Do zabiegów wykorzystywana jest tu solanka, odkryta kilkadziesiąt lat temu.
 
Zaopatrzenie Rzeszowa w wodę
Od listopada 2008 roku z miejskich kranów płynie idealnie czysta woda, zdatna do picia bez gotowania. Stało się to możliwe dzięki zastosowaniu bardzo nowoczesnej technologii uzdatniania wody. Miasto zainwestowało w ten sposób 167 mln złotych w zdrowie swoich mieszkańców.
Pod względem jakości woda dostarczana do rzeszowskich mieszkań dorównuje butelkowanej wodzie źródlanej i znacznie przewyższa tą pozyskiwaną z płytkich studni. Regularne badania potwierdzają, że spełnia ona surowe normy polskie i unijne.
 
Formy ochrony przyrody w mieście
Z przyrodniczego punktu widzenia najbardziej istotne są formy zieleni objęte ochroną prawną. Należą do nich w mieście:
- Rezerwat przyrody „Lisia Góra”,
- 54 pomniki przyrody,
- Stanowiska roślin objętych ochroną ścisłą lub częściową,
-Ochrona gatunkowa zwierząt.
- Obszar Natura 2000 "Wisłok Środkowy z Dopływami" na Zalewie rzeszowskim
 
Rezerwat przyrody „Lisia Góra”
       Na terenie miasta Rzeszowa znajduje się rezerwat przyrody „Lisia Góra”. Utworzony został w 1999 r. na powierzchni 8,11 ha. Usytuowany jest na zachodnim brzegu Zalewu Rzeszowskiego. Na terenie rezerwatu występują zbiorowiska leśne – dąbrowa i grąd oraz zbiorowiska łąkowe. Celem ochrony jest zachowanie starodrzewu dębowego z licznymi egzemplarzami drzew objętych ochroną pomnikową.
 
Rzeszowskie pomniki przyrody
Aktualnie w Rzeszowie znajdują się 54 pomniki przyrody, spośród których na szczególną uwagę zasługują:
Platan klonolistny przy ul. Zamkowej
Klęk kanadyjski przy ul. Jagiellońskiej
Buk zwyczajny w Ogrodzie Miejskim
Wiąz szypułkowy przy ul. Spytka Ligęzy
 
Ochrona gatunkowa roślin
Na terenie miasta znajdują się stanowiska szczególnie cennych gatunków roślin:
objętych ochroną ścisłą:
- Grążel żółty
- Bluszcz pospolity
- Zimowit jesienny
objętych ochrona częściową:
- Kruszyna pospolita
- Kopytnik pospolity
- Centuria pospolita
- Pierwiosnka lekarska
- Kalina koralowa
 
Ochrona gatunkowa zwierząt
Bioróżnorodność faunistyczna związana jest głównie z korytem rzeki Wisłok i Zalewem rzeszowskim.
Bytują tu cenne gatunki ptaków, ryb, płazów, gadów i ssaków.
W bogatym i zróżnicowany środowisku może bytować równie zróżnicowana fauna:
- bezkręgowce - ważki, świtezianki, nartniki ślizgające się po powierzchni wody, natomiast w wodzie pływają chrząszcze żółtobrzeżki, kałużnice, pająki topiki, ślimaki błotniarki.
- ryby - mimo zanieczyszczeń Wisłoka w zalewie odnotowano 28 gatunków ryb. Miedzy innymi szczupaki, liny, sumy, amury, karpie, płocie, karasie, wzdręgi, leszcze.
- płazy - w płytkich przybrzeżnych wodach i oczkach wodnych rozmnażają się kumaki nizinne, żaba trawna, żaby wodne, jeziorkowe, żaba moczarowa, ropucha szara, zielona, traszki zwyczajne i grzebieniaste.
- gady - zaskroniec zwyczajny, jaszczurka zwinka, żyworodna.
- ssaki  bobry, wydry, lisy, tchórze, gronostaje, łasice, karczowniki ziemnowodne, piżmaki europejskie liczne drobne gryzonie i drapieżne maleńkie rzęsorki, nietoperze.
 
Specjalna uwagę należy poświęcić ptakom. Zbiornik mimo swych niewielkich rozmiarów stał się bardzo ważną ostoją ptactwa.
Choć jest niewielki i często odwiedzany przez ludzi, stwierdzono tu ponad 200gatunków ptaków (połowę całej ornitologicznej fauny krajowej). Cztery z nich, rzadkie i zagrożone, figurują w "Czerwonej Księdze Zwierząt": bąk, bączek, kureczka zielonka i rybitwa białowąsa.
 
Obszar Natura 2000
Zwieńczeniem ekspansji przyrody stało się włączenie znacznej części Zalewu do obszarów „Natura 2000”. Obszar „Wisłok Środkowy z Dopływami” w tym Zalew Rzeszowski zakwalifikowany został do potencjalnych obszarów NATURA 2000 z uwagi na występowanie cennych z przyrodniczego punktu widzenia gatunków ryb.
 
 
Ścieżka przyrodnicza im. W Szafera
Ścieżka przyrodnicza im. Władysława Szafera, związanego z Rzeszowem światowej sławy paleobotanika i działacza ochrony przyrody, została wytyczona przez Zarząd Wojewódzki Ligi Ochrony Przyrody w Rzeszowie.
Trasa spacerowa z 9 przystankami liczy prawie 6 km i prowadzi brzegiem Wisłoka od Starego Cmentarza do wyspy za „Lisią Górą”.
Przystanek I. Stary Cmentarz.
Przystanek II. Olszynki.
Przystanek III. Park Kultury i Wypoczynku.
Przystanek IV. Zapora na Wisłoku.
Przystanek V. Teren przy Zespole Szkół Elektronicznych.
Przystanek VI. Ujęcie wody WSK-PZL Rzeszów.
Przystanek VII. Lisia Góra.
Przystanek VIII.  Skarpa lessowa.
 
Tereny zieleni w mieście
Głównym elementem środowiska przyrodniczego Rzeszowa jest zieleń miejska.
Tereny zieleni miejskiej zajmują powierzchnię ok. 1000 ha i są to:
Tereny zieleni urządzonej:
-parki,
-zieleńce miejskie,
-zieleń cmentarna,
-zieleń towarzysząca obiektom sportowym oraz placom zabaw dla dzieci
Ponadto w obrębie miasta znajdują się rozległe tereny zieleni nie urządzonej, związanej z doliną Wisłoka i jego dopływami.
Na terenie miasta znajduje się 13 parków, które są sukcesywnie rewitalizowane.
  
L.p.
Nazwa parku
Powierzchnia [ha]
1.
Park Zalesie
1,0
2.
Park Dominikański
1,7
3.
Park Czynnego Wypoczynku nad Wisłokiem
2,5
4.
Ogród Miejski
4,5
5.
Park Jedności Polonii z Macierzą
4,6
6.
Park im. Wł. Szafera w Słocinie
6,3
7.
Park na Staromieściu
6,8
8.
Park na osiedlu Kmity
7,5
9.
Park Sybiraków
8,5
10.
Park Kultury i Wypoczynku
15,1
11.
Park Papieski (w budowie)
17
12.
Park leśny
2,2
13.
Ogród przy Zespole Szkół Agroprzedsiębiorczości w Miłocinie
1,11
Razem
78,81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Gospodarka odpadami
 
Na wygląd Miasta oraz na stan środowiska duży wpływ ma sposób w jaki mieszkańcy postępują z odpadami.
Corocznie w Mieście wytwarza się ok. 60 tys. ton odpadów komunalnych. Odpady te w zdecydowanej większości są deponowane na składowiskach zlokalizowanych poza granicami Miasta w Kozodrzy i Młynach.
Urząd Miasta Rzeszowa prowadzi szereg działań związanych z gospodarka odpadami. Są to w szczególności:
•zbiórka zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego,
•zbiórka niewykorzystanych i przeterminowanych leków,
•zbiórka odpadów niebezpiecznych,
•usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu Miasta Rzeszowa,
• likwidacja dzikich wysypisk,
•ograniczanie stosowania opakowań foliowych w handlu,
•działania edukacyjne i informacyjne.
 
Selektywna zbiórka odpadów
 
Na terenie Miasta znajduje się ponad 1200 pojemników do selektywnej zbiórki surowców wtórnych na: szkło bezbarwne i kolorowe, plastik, metale, tekstylia, makulaturę.
 
Odpady niebezpieczne
W Rzeszowie w ciągu roku prowadzona jest obwoźna zbiórka odpadów niebezpiecznych. W trakcie tej zbiórki w wybranych punktach na terenie Miasta nieodpłatnie przyjmowane są m.in.: świetlówki, baterie, środki ochrony roślin i opakowania po nich, przeterminowane lekarstwa, rozpuszczalniki, farby, lakiery, kwasy i alkalia, zużyty olej.
 
Przeterminowane leki
Urząd Miasta Rzeszowa, w porozumieniu z Podkarpacką Izbą Aptekarską, uruchomił stały system zbiórki przeterminowanych lub niewykorzystanych leków pochodzących z gospodarstw domowych. Przeterminowane leki zbierane będą do specjalistycznych pojemników ustawionych w wytypowanych Aptekach.
Wykaz aptek:
ul. 3-go Maja 16 „MEDIQ”
ul. Zbyszewskiego 15
pl. Dworcowy 1
ul. Powstańców Warszawy 13 CH TESCO
ul. Twardowskiego 2A
ul. Rejtana 69 CH LECLERC
ul. Witosa 21 CH REAL
ul. Obrońców Poczty Gdańskiej 14
ul. Łukasiewicza 88 (Zalesie)
ul. Podwisłocze 30
ul. Podchorążych 1 „MEDIQ”
ul. Wita Stwosza 52
ul. Broniewskiego 34 „MILLENIUM”
ul. Warzywna 18 „POD GWIAZDĄ”
ul. Dąbrowskiego 60 „MEDIQ”
ul. Słowackiego 11 "Maxpharma"
ul. Hetmańska 21 "Promedica"
ul. Rejtana 51 a "Hygeia"
ul. Krakowska 20 "Arnika"
Plac Wolności 4 "Eskulap"
  
Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny
Rzeszów jest jednym z pierwszych miast w Polsce, które w sposób systemowy podeszło do problemu zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. System zbiórki „elektośmieci” zaczął funkcjonować w Mieście w2007 r. i do końca 2011 r. zebrano ok. 300 ton ZSEiE.
Stały punkt zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, pochodzącego z gospodarstw domowych, zlokalizowany jest w siedzibie firmy EKO-TOP Sp. z o. o. w Rzeszowie przy ul. Hetmańskiej 120 (czynny od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.00 do 15.00).
 
Zakład Utylizacji Odpadów
Rozbudowa Zakładu Utylizacji Odpadów w Rzeszowie, została dofinansowana przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.
W ramach tego przedsięwzięcia:
- rozbudowano i zmodernizowano halę główną Zakładu Utylizacji Odpadów,
- zainstalowano linię sortowniczą o wydajności 30 tys. ton,
- zbudowano linię przesiewu zmiotek ulicznych oraz linię do rozdrabniania odpadów wielkogabarytowych.
W najbliższym czasie planuje się budowa instalacji termicznego przetwarzania odpadów z odzyskiem energii w Rzeszowie
Szacunkowy koszt: 53 mln euro
Rocznie planuje się poddawać termicznemu przetwarzaniu ok. 180 tys. ton odpadów.
 
Usuwanie wyrobów zawierających azbest
Na terenie miasta jest ok. 3,5 tys. ton tych materiałów. Szacunkowy koszt usunięcia azbestu z terenu Miasta wynosi ok. 3 mln. zł.
W 2011 r. usunięto ok. 640 ton azbestu.
Całkowity koszt zadania to ok. 387 tys.
Na realizację zadania pozyskano dotację:
50% z NFOŚiGW
35% z WFOŚiGW
W 2012 r. planuje się usunąć 470 ton azbestu. W tym celu złożono wniosek do WFOŚiGW o dotację z udziałem środków NFOŚiGW na realizację zadania, którego wartość oszacowano na ok. 444 tys. zł.
 
Ochrona powietrza w mieście
 Wyniki pomiarów jakości powietrza w mieście wskazują że zachowane są polskie i unijne normy w zakresie emisji gazów do powietrza. Jedynym przekroczeniem dopuszczalnych norm jest emisja pyłu PM10. W związku z powyższym Marszałek Województwa Podkarpackiego opracował naprawczy Programu Ochrony Powietrza dla strefy Miasto Rzeszów, którego wdrożenie winno zapewnić zmniejszenie ponadnormatywnego poziomu stężenia tego pyłu w powietrzu.
 Niezależnie od prac związanych z opracowaniem programu, w trosce o ciągłą poprawę warunków bytowych mieszkańców miasta Rzeszowa, podejmowane są działania zmierzające do poprawy stanu czystości powietrza:
 - modernizacja instalacji w Elektrociepłowni Rzeszów,
- systematyczna likwidacja pieców i wprowadzanie centralnego zasilania w ciepło budynków w Śródmieściu,
-  wymiana taboru autobusowego MPK na pojazdy o napędzie gazowym (ponad 20% autobusów),
- zwiększenie płynności ruchu samochodowego na terenie miasta poprzez modernizację i przebudowę układu komunikacyjnego,
- montaż instalacji wykorzystujących źródła energii odnawialnej (kolektory słoneczne na obiektach należących do miasta),
- prowadzenie kampanii informacyjnej i edukacyjnej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży na temat szkodliwości spalania śmieci i odpadów w piecach domowych oraz na otwartej przestrzeni.
 
Ekoenergia w Rzeszowie
Miasto Rzeszów inwestuje w technologie oparte na wykorzystaniu systemów solarnych już od 2004 r. Odnawialne źródła energii, pozwalają na oszczędności w utrzymaniu obiektów użyteczności publicznej, m.in.: basenów, żłobków, domów pomocy społecznej.
Baterie słoneczne są też wykorzystywane w całym mieście do oświetlania przejść ulicznych.
 
Ochrona przed hałasem
Od listopada 2011 r. Gmina Miasto Rzeszów posiada mapę akustyczną, której opracowanie jest ustawowym obowiązkiem wynikającym z Prawa ochrony środowiska oraz z Dyrektywy hałasowej nr 2002/49/WE z 25 czerwca 2002 r. oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. 
 
Nagrody i wyróżnienia dziedzinie ekologii i ochrony środowiska
-  Laureat konkursu Gmina Przyjazna Środowisku, Certyfikat Powiat Przyjazny Środowisku (2005, 2006, 2007, 2008)
- Laureat II edycji konkursu na najbardziej efektywną energetycznie gminę w Polsce (2007 r.)
- Wyróżnienie w Konkursie "Panteon Polskiej Ekologii" za system zbiórki zużytego sprzętu
elektrycznego i elektronicznego (2008 r.)
- Tytuł „Mecenas Polskiej Ekologii” Narodowego Konkursu Ekologicznego „Przyjaźni Środowisku”(2009 r.)
- I miejsce w konkursie „Zielony kontakt” za najlepsze wyniki w zbiórce elektrośmieci (2009 r.).
- wyróżnienie w XI edycji konkursu Przeglądu Komunalnego o Puchar Recyklingu w kategorii Zielony Kontakt, za system zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego(2010 r.),
- Rzeszów został laureatem w konkursie Panteon Polskiej Ekologii w kategorii jednostka samorządu terytorialnego za Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest dla Gminy Miasto Rzeszów na lata 2011-2032 (2011 r. )
Opublikował(a): 14.12.2011 15:06, Anna Kwarta
Wytworzył(a): 07.01.2010 11:51, Anna Kwarta
Drukuj Poleć znajomym

Dziennik zmian

2011-12-14 15:06:36 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2011-12-14 15:05:57 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2011-12-14 15:01:45 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2011-12-14 15:01:37 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2011-06-01 10:26:09 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 14:09:41 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 14:09:00 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 14:06:41 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:51:27 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:51:19 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:47:55 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:45:47 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:45:03 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:40:41 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:39:31 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:30:31 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:27:07 Anna Kwarta zmiania treści zobacz
2010-01-07 13:24:44 Anna Kwarta zmiania treści zobacz